แบบประเมินการดูแลตนเองในโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง i (Self-Care of Chronic Obstructive Pulmonary Disease Inventory: SC-COPDI) ส่วนที่ 1 การดูแลตนเองเพื่อคงไว้ซึ่งภาวะสุขภาพ ด้านล่างนี้คือ พฤติกรรมที่ผู้ป่วยโรคปอดเรื้อรังปฏิบัติเพื่อคงไว้ซึ่งภาวะสุขภาพและความผาสุก โปรดระบุว่าท่านทําพฤติกรรมต่อไปนี้บ่อยเพียงใด คําถาม ไม่ได้ทําเลย ทํานานๆครั้ง ทําบ้าง ทําบ่อยครั้ง ทําเป็นประจํา 1. หลีกเลี่ยงผู้ที่เป็นหวัด หรือไข้หวัดใหญ่ 1 2 3 4 5 2. ออกจากห้อง/สถานที่ที่มีคนสูบบุหรี่ 1 2 3 4 5 3. หลีกเลี่ยงการสัมผัสกับสเปรย์ สี ตัวทําละลาย และฝุ่น 1 2 3 4 5 4. ทําให้ปอดท่านโล่งโดยการไอหรือหายใจลึกๆ หากจําเป็น 1 2 3 4 5 5. หยุดระหว่างการทํากิจกรรมประจําวันเพื่อพัก 1 2 3 4 5 6. หายใจโดยใช้กล้ามเนื้อกระบังลม หรือ การหายใจด้วยการห่อริมฝีปาก เพื่อควบคุมลมหายใจ 1 2 3 4 5 7. ออกกําลังกายอย่างสมํ่าเสมอ (เช่น เดิน ปั่นจักรยาน ว่ายนํ้า เป็นต้น) 1 2 3 4 5 8. ออกกําลังกายแขนอย่างน้อยสัปดาห์ละ 3 ครั้ง 1 2 3 4 5 9.เข้าร่วมกิจกรรมทางสังคมกับผู้อื่นอย่างน้อยสัปดาห์ละครั้ง (เช่น รับประทานอาหารร่วมกับญาติหรือเพื่อน พบปะพูดคุย หรือเข้าร่วมกิจกรรมทางศาสนาหรือกิจกรรมชุมชน) 1 2 3 4 5 10. รับการฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่เป็นประจําทุกปี 1 2 3 4 5 11.ใช้ยาตามแผนการรักษาของแพทย์ ท่านไม่ได้รับการรักษาด้วยยา 1 2 3 4 5 12.ปกป้องปากและจมูกของท่านเมื่อต้องออกนอกบ้านขณะอากาศเย็น 1 2 3 4 5 13.ไปพบบุคลากรทางการแพทย์ของท่านเป็นประจําเพื่อติดตามอาการของโรคปอดเรื้อรัง 1 2 3 4 5

ส่วนที่ 2 การติดตามและเฝ้าสังเกตอาการตนเอง ด้านล่างนี้คือ พฤติกรรมที่ผู้ป่วยโรคปอดเรื้อรังสามารถปฏิบัติเพื่อเฝ้าสังเกตอาการเจ็บป่วยของตนเอง โปรดระบุว่าท่านทําพฤติกรรมต่อไปนี้บ่อยเพียงใด คําถาม ท่านไม่มีอาการหรือปัญหา นั้น ไม่ได้ทําเลย ทํานานๆครั้ง ทําบ้าง ทําบ่อยครั้ง ทําเป็นประจํา 1. เฝ้าสังเกตว่าเสมหะมีปริมาณเพิ่มขึ้น NA 1 2 3 4 5 2.เฝ้าสังเกตว่าเสมหะมีสีเปลี่ยนไปจากเดิม NA 1 2 3 4 5 3. เฝ้าสังเกตว่ามีอาการไอเพิ่มขึ้น NA 1 2 3 4 5 4.เฝ้าสังเกตว่ามีอาการหายใจลําบากเพิ่มขึ้นหรือหายใจมีเสียงวี๊ด NA 1 2 3 4 5 5.เฝ้าสังเกตว่าท่านตื่นขึ้นมากลางดึกเพราะมีอาการหายใจลําบาก NA 1 2 3 4 5 6.สังเกตว่าท่านมีปัญหาในการนอนหลับยากเนื่องจากอาการหายใ จลําบาก NA 1 2 3 4 5 7.เฝ้าสังเกตว่าท่านรู้สึกเหนื่อยมากกว่าปกติเมื่อทํากิจกรรมบางอย่ าง NA 1 2 3 4 5 8.สังเกตอาการผิดปกติหลังใช้ยาสูดพ่น เช่น ใจสั่น มือสั่น นอนไม่หลับ ปากแห้ง และปัสสาวะลําบาก ท่านไม่ได้ใช้ยาสูดพ่น 1 2 3 4 5 *NA = ท่านไม่มีเหตุการณ์นั้น / ข้อนี้ไม่เกี่ยวกับท่าน 9. ผู้ป่วยโรคปอดเรื้อรังอาจมีอาการอันเนื่องมาจากโรคหรือจากการรักษาที่ได้รับ ครั้งล่าสุดที่ท่านมีอาการ ท่านรับรู้ได้เร็วเพียงใดว่าอาการนั้นเป็นอาการของโรคปอดเรื้อรังที่ท่านเป็นอยู่ ท่านยังไ ม่เคยมีอ าการ ท่านไม่รู้ว่าอาการนั้นเ กี่ยวข้องกับโรคที่ท่าน เป็นอยู่ ท่านรับรู้ได้ไม่เร็วว่าอาการ นั้นเป็นอาการของโรคที่ท่า นเป็นอยู่ ท่านรับรู้ได้ค่อนข้างเร็วว่าอา การนั้นเป็นอาการของโรคที่ท่ านเป็นอยู่ ท่านรับรู้ได้เร็วมากว่าอากา รนั้นเป็นอาการของโรคที่ท่า นเป็นอยู่ NA 0 1 2 3 4 5 * ไม่ต้องตอบในส่วนนี้หากท่านยังไม่เคยมีอาการ ส่วนที่ 3 การจัดการตนเองเมื่อเกิดอาการหรือปัญหาสุขภาพ ด้านล่างนี้คือ พฤติกรรมที่ผู้ป่วยโรคปอดเรื้อรังปฏิบัติเพื่อควบคุมอาการของตนเอง โปรดระบุว่าท่านมีแนวโน้มที่จะทําพฤติกรรมใดพฤติกรรมหนึ่งต่อไปนี้มากเพียงใดเมื่อมีอาการ คําถาม ไม่น่าจะทํา น่าจะทําบ้าง ทําอย่างแน่นอน

1.ปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์หากท่านมีปัญหาเกี่ยวกับยาที่ใช้รักษาโรค ปอดเรื้อรัง ท่านไม่ได้รับการรักษาด้ว ยยา 1 2 3 4 5 2.ไปพบบุคลากรทางการแพทย์หากท่านมีปัญหาสุขภาพที่เป็นอยู่นานเกิน 2-3 วัน 1 2 3 4 5 3.ปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์หากท่านรู้สึกว่ามีอาการหายใจลําบากมากยิ่งขึ้น 1 2 3 4 5 4.ปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์หากท่านรู้สึกว่าไอมากขึ้น NA 1 2 3 4 5 5.ปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์หากสีเสมหะของท่านเปลี่ยนไป NA 1 2 3 4 5 6.ปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์หากเสมหะของท่านมีปริมาณมากขึ้น NA 1 2 3 4 5 7.ปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์หากท่านมีอาการข้างเคียงจากการใช้ยาสูด พ่น (เช่น มือสั่น นอนไม่หลับ ปากแห้ง หรือปัสสาวะลําบาก) ท่านไม่ได้ใช้ ยาสูดพ่น 1 2 3 4 5 8. เมื่ออาการของโรคแย่ลง ท่านปรับการใช้ยาตามที่บุคลากรทางการแพทย์ของท่านแนะนําไว้ (เช่น การกินยาคอร์ติโซน หรือ ยาปฏิชีวนะ) ท่านไม่ได้รับการรักษาด้ว ยยา 1 2 3 4 5 9. นั่งทํางานบ้านเมื่อท่านมีอาการหายใจเหนื่อย 1 2 3 4 5 10. เมื่อมีอาการหายใจลําบาก ท่านนั่งบนเก้าอี้หรือสิ่งรองนั่งอื่น ๆ ขณะอาบนํ้า ไม่ว่าจะเป็นการอาบนํ้าด้วยฝักบัวหรือการใช้อ่างอาบนํ้า 1 2 3 4 5 *NA = ท่านไม่มีเหตุการณ์นั้น /ข้อนี้ไม่เกี่ยวข้องกับท่าน

การรับรู้ความสามารถของตนในการดูแลตนเอง โปรดระบุว่าท่านรู้สึกมั่นใจในความสามารถของท่านในการปฏิบัติกิจกรรมต่างๆ ที่ระบุไว้ด้านล่างนี้มากเพียงใด คําถาม ไม่มั่นใจเลย มั่นใจบ้าง มั่นใจมากที่สุด 1. ป้องกันการเกิดอาการของโรคปอดเรื้อรังของท่าน 1 2 3 4 5 2. ปฏิบัติตามคําแนะนําในการรักษา แม้ว่าจะยาก 1 2 3 4 5 3. ตรวจเช็คอาการของท่านอย่างสมํ่าเสมอ แม้ว่าจะไม่ง่ายเสมอไป 1 2 3 4 5 4. กินยาอย่างถูกต้องตามคําแนะนํา แม้ว่าจะยาก 1 2 3 4 5 5. รับรู้ว่าเป็นอาการกําเริบของโรคปอดเรื้อรังเมื่อมีอาการต่าง ๆ ปรากฏขึ้น 1 2 3 4 5 6. ทําบางสิ่งบางอย่างเพื่อบรรเทาอาการ แม้ว่ามันจะยาก 1 2 3 4 5 7. ประเมินว่าการปฏิบัติต่างๆ ที่ทําเพื่อบรรเทาอาการนั้นได้ผลหรือไม่ 1 2 3 4 5 i ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร. ปณิชา พลพินิจ คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา ponpanicha@nurse.buu.ac.th นางสาวนิรมล กาญจนอารี นิสิตหลักสูตรพยาบาลศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการพยาบาลผู้ใหญ่และผู้สูงอายุ คณะพยาบาลศาสตร ์ มหาวิทยาลัยบูรพา